ABD’nin Terörizm ve Mali İstihbarattan Sorumlu Hazine Müsteşarı Brian Nelson’un Denizcilik Sektörü Temsilcileriyle Yuvarlak Masa Toplantısı

ABD Hazine Bakanlığı
30 Kasım 2023

Öncelikle bugün vaktinizi ayırıp benimle konuşmaya geldiğiniz için teşekkür ederim. Yaptırımlara uygunluk konusunun, neden üzerinde durmaya ihtiyaç duyulan bir konu olduğu denizcilik sektörleri açısından ilk bakışta net olarak anlaşılamasa da, birçok şirketinizin ne yazık ki uzun yıllar boyunca bu konuya odaklanmak durumunda kaldığını biliyorum. Türkiye, uluslararası denizcilik sektöründe asli bir rol oynamaktadır ben de bu vesileyle sizlerin görüşlerini dinleme fırsatı bulacağım için memnuniyet duyuyorum.

İçinde bulunduğunuz coğrafyayı ve ticari ilişkilerinizi dikkate alacak olursak, uygunluk konusunun özellikle Türk denizcilik şirketleri için zor bir iş olduğunun farkındayım. Ancak, uygunluk sağlama yönündeki çabalar uluslararası finansal sistemi, içinde Rusya’nın da bulunduğu bir dizi yasadışı aktörden korumak açısından kritik önem taşımaktadır.

Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC) Direktörü Brad Smith de bugün bizimle birlikte. Kendisiyle verimli bir diyalog gerçekleştirmeyi sabırsızlıkla bekliyoruz. Lütfen kendisine soru sorma konusunda çekingenmeyin.

İş birliğimiz kritik önem taşıyor çünkü Ukrayna’ya karşı yürüttüğü savaşa kaynak sağlamak üzere Rusya’nın mal ve finansman elde etmeye ve bu mal ve finansmanı aktarmaya yönelik devam eden girişimleri bizi endişelendiriyor.

ABD’nin yaptırım getirdiği Rus gemilerinin Türk limanlarına yanaşmasından ve Türk limanlarından hizmet almasından endişe duyuyoruz. Etkili olabilecek bilgileri temin etmek için her tür çabayı sarf ediyoruz ancak bilgi paylaşma ve birlikte çalışma taahhüdünün her iki tarafta da olması gerekiyor.

ABD’nin yürüttüğü politikanın tüm sade vatandaşların gereksinimlerini dengelemeyi ve yaptırımlardan net bir şekilde belirlenen hedefler doğrultusunda yararlanmayı amaçladığını açık bir şekilde ifade etmeliyim. Rusya’nın, birçok ülke açısından kritik olan bazı ihraç ürünlerini halen üretmekte olduğunu biliyoruz. Hükümetimiz de Rusya’nın belli alanlarda tehlikeli ya da yasadışı faaliyetlerini sınırlandırırken kritik öneme sahip malların akışına devam etmesini sağlamak için elinden geleni yapmaktadır.

Yaptırıma tabi tutulan Rus gemileri, Rus Hükümetiyle ve Rus devlet işletmelerinin kilit unsurlarıyla olan bağlantıları nedeniyle diğer gemilerden ayrı muameleye tabi tutulmuştur. Türk limanlarında bulunan yaptırıma tabi Rus gemilerinin sayısında özellikle Eylül ve Ekim aylarında yeniden bir artış olduğunu gördük.

Bu gemiler, çalıntı tahıl taşıma, Rus Hükümeti’ne silah taşıma ve Rusya Savunma Bakanlığı’na hizmet sağlama faaliyetleriyle bağlantılı oldukları için yaptırım kapsamına alınmıştır.

Yaptırıma tabi Rus gemilerine gemi onarım hizmeti sağlaması nedeniyle Denkar Gemi İnşaat firmasını 14 Eylül tarihinde yaptırıma tabi tutmamızda görüldüğü gibi, bu gemilere hizmet vermek bizzat şirketler açısından ve büyük ölçekte de Türk denizcilik sektörü açısından itibar riski taşımaktadır. Uluslararası basın hali hazırda Türk denizcilik sektörü hakkında haberler yayınlamaya başlamış bulunmaktadır.

Hazine Bakanlığı’nın, yaptırıma tabi gemilere hizmet sağlamaya devam eden bazı Türk hizmet sağlayıcılara önümüzdeki haftalarda tebligat yazıları göndermeye başlayacağı konusunda sizleri bilgilendirmek isterim. Bu tebligat, muhtemel bir yaptırım uygulaması gerçekleştirilmeden yapılan ön işlemi ifade etmektedir.

Bu hizmetlerin sağlanması, güvenlik ve çevre açısından da ciddi riskleri beraberinde getirmektedir. Yaptırıma tabi Rus gemileriyle bağlantı halinde bulunan hizmet sağlayıcıların kendilerine şu soruyu ciddi bir şekilde sorması gerekmektedir: “Yalnızca Rus Hükümeti’nin desteklediği bir Rus sigorta şirketine, bakımsız, eski bir geminin neden olduğu bir kazanın masraflarını karşılayacağı konusunda güveniyor musunuz?” Ben güvenmiyorum.

Şimdi de izninizle tavan fiyatı hakkında birkaç söz söylemek istiyorum.

Tavan fiyatı politikası, Rus petrolünün belli bir tavan fiyatında ya da bunun altında satılması durumunda G7 ve AB firmalarına petrolün deniz yoluyla taşınmasıyla ilgili hizmetleri gerçekleştirme izni vermektedir. Bu hizmet firmaları, tavanın üzerinde satılan petrolle ilgili hizmetler verdiklerinde ağır risklerle karşılaşmaktadır.

ABD, Avrupa Birliği ve diğer Koalisyon ortakları, Rus petrolünü aşamalı olarak kullanımdan kaldırma konusunda mutabık kaldığından dolayı tavan fiyatının doğrudan yararlanıcıları, yükselen pazarlar ile gelişmekte olan ülkelerdir.

Türkiye’nin ya da Türkiye’deki şirketlerin, bir yandan Koalisyon’un hizmet sağlayıcılarına güvenirken bir yandan da Rus petrolünün ticaretini yapmayı istemeleri halinde bu faaliyetlerini tavan fiyata uygun şekilde yürüttüklerinden emin olmak üzere gerekli durum değerlendirme çalışması yapması gerekmektedir.

ABD’nin, 12 Ekim ve 16 Kasım, Birleşik Krallık’ınsa Kasım ayının başlarında getirdiği yaptırımlarla ortaya konulduğu üzere fiyat tavanı uygulamasına odaklanmayı sürdürüyoruz. Bu yaptırımlarla, Rus enerjisine yönelik yaptırımlardan kaçınma faaliyetlerine destek veren ve hizmet sağlayıcılarımızı yanıltan aktörler hedeflenmiştir. Hedef olarak alınan bu aktörler, Rus enerjisine karşı uyguladığımız yaptırımlardan kaçınılmasını desteklemekte ve hizmet sağlayıcılarımızı yanıltmaktadır. Özellikle Türkiye ile ilgili olarak 12 Ekim tarihinde Yasa Golden Bosphorus adlı gemisiyle varil başına 80 doların üzerinde petrol taşıyan Türk şirketi Ice Paerl Navigation’ı yaptırım kapsamına aldık. Hazine Bakanlığı, tavan fiyatın uygulanmasını sağlamak amacıyla bu tedbirleri almaya devam etmekte tereddüt göstermeyecektir.

Türkiye açısından bakıldığında, Rus petrol sevkiyatları limanlarınızdan geçiyor ve alım satım işleminin Tavan Fiyat Koalisyonu hizmet sağlayıcılarını ilgilendirmesi halinde, her bir hizmet sağlayıcının, petrolün tavan fiyatı bazında ya da tavan fiyatının altında satıldığını gösterir ilgili belgeleri alması ve elinde bulundurması önem taşıyor.

Bazı deniz taşımacılığı şirketlerinin ve gemilerin, tavan fiyatı politikasının etrafından dolaşmak için diğer ülkelerde paravan şirketler kurduğuna dair kanıtlar gördük. Serbest Ticaret Bölgesi lisansı düzenleyen yetkililerinizin tetikte olması böylelikle Rusya’ya uygulanan yaptırımlardan kaçınma aracı haline gelmemesi önemlidir.

Yetki alanlarımız dahilinde, Tavan Fiyatı Koalisyonu yetkilileri, kurallarımızı ihlal ettikleri ya da Tavan Fiyatı Koalisyonu hizmet sağlayıcılarının istemeden de olsa kuralları ihlal etmesine neden oldukları durumlar da dahil olmak üzere işletmelerimizi ve hizmet sağlayıcılarımızı yanıltan kötü niyetli kişileri yaptıklarından sorumlu tutmaya yönelik mevcut tüm araçları kullanacağımızı vurgulamak konusunda tutarlı bir davranış sergilemiştir.

Sözün kısası, yaptırıma tabi aktörlerin ve sektörlerin hizmetlerimizden yararlanmamasını sağlamak için şirketlerinizin dikkatli bir çalışma yürütmesini ısrarla tavsiye ediyorum. Bu konuda gerekli dikkatin gösterilmesi, Türk denizcilik sektörünün ve şirketlerinizin profesyonel itibarının güvence altına alınmasını sağlayacaktır.

Şimdi, sorularınız ve belirtmek istediğiniz hususlar için sözü size bırakmak istiyorum.

###